Socrates 470-399 BC

door | jun 26, 2011 | Geest, Kennen & weten

Socrates was de eerste van de drie invloedrijkste filosofen uit de Griekse oudheid (naast Plato en Aristoteles). Hij was de eerste die het handelen van de mens centraal stelde in zijn wereldbeschouwing. Hij stelde de vraag: hoe moeten wij zo verantwoord mogelijk leven? Socrates heeft geen geschriften opgesteld, zodat we alleen over zijn verhandelingen weten […]
Socrates - Louvre filosoof Griekse oudheid
Inhoud Socrates 470-399 BC

Socrates was de eerste van de drie invloedrijkste filosofen uit de Griekse oudheid (naast Plato en Aristoteles). Hij was de eerste die het handelen van de mens centraal stelde in zijn wereldbeschouwing. Hij stelde de vraag: hoe moeten wij zo verantwoord mogelijk leven?

Socrates heeft geen geschriften opgesteld, zodat we alleen over zijn verhandelingen weten uit wat anderen, zoals zijn leerling Plato, over hem schreven. De methode waarlangs Socrates tot zijn inzichten kwam, was door de mensen om zich heen met indringende dialogen te ondervragen. Op die manier trachtte hij zijn toehoorders en leerlingen tot zelfinzicht te brengen, omdat zonder begrip van het eigen innerlijk, niemand tot enige kennis kon komen. Dit kwam op de mensen over als een hinderlijk gevraag, waarbij Socrates van de hak op de tak leek te springen. Dat maakte hem weinig populair.

In zijn dialogen was hij op zoek naar algemeen geldende principes waarmee deugden geformuleerd konden worden, zoals rechtvaardigheid, zelfbeheersing, vroomheid, dapperheid en wijsheid. Door op deze manier tot zelfinzicht te komen zou de mens handvatten kunnen vinden, hoe goed te leven. Daarbij nam hij als vertrekpunt, dat hij niets wist.

Hij was een vooraanstaand burger in Athene, die zich echter niet liet beinvloeden door politieke luimen, en stond voor zijn principes van oprechtheid. Hij had kritiek op de sofisten, van wie hij vond dat zij zozeer opgingen in het polijsten van de debatkunst, dat zij vergaten tot de kern der dingen, tot de ware essentie, door te dringen. Zij waren volgens hem meer bezig met gelijk te krijgen, dan dat het hen er om ging gelijk te hebben.

De opvattingen van Socrates zijn door zijn leerling Plato verder uitgewerkt. Waar Socrates zocht naar universele waarheden, kwam Plato vervolgens tot de slotsom dat de ware aard der dingen niet in de waarneembare wereld te vinden is, maar dat de waarneembare dingen slechts een afspiegeling zijn van de essentie der dingen. De essentie der dingen noemde hij de “Ideeen”. En deze hebben een algemeen geldende waarheid, aldus Plato.

Doordat Socrates zich niet inspande om de elite van de stad te sparen bij zijn dialogen, wekte hij steeds meer wrevel bij de machthebbers, wat leidde tot een aanklacht. Hij zou de goden in twijfel trekken door zelf op zoek te gaan naar de deugden, en zou daarmee zelfs nieuwe goden introduceren.

Uiteindelijk werd hij in een schijnproces veroordeeld, waarbij hij aanvankelijk de jury, die eerst tegen hem was ingenomen, met zijn beproefde debatmethode compleet overtuigde van de ondeugdelijkheid van de aanklacht. Vervolgens mocht hij zijn eigen straf kiezen, maar begon daarbij zo de spot te drijven met de rechtbank, dat hij tot de gifbeker veroordeeld werd. Hij wilde de stad niet ontvluchten om aan zijn straf te ontkomen, omdat hij vond dat zelfs een verkeerd oordeel dat was genomen door een bevoegd gezag gehoorzaamd diende te worden. Socrates geloofde in de onsterfelijkheid van de ziel. Volgens hem kon een goed mens niets slechts overkomen, niet bij leven en niet na de dood.

Socrates was geen knapperdje, zoals de buste hierboven laat zien, en hij was een lastpost. Toch is hij is een van mijn grootste filosofische helden, omdat hij concessieloos stond voor kritisch nadenken en blijven vorsen naar de kern der dingen.

<a href="https://erna-one.dev.serv10.wpbouwlocatie.nl/author/maarten-admin/" target="_self">Maarten de Vries</a>

Maarten de Vries

Position

ik ben Maarten de Vries, editor van keepondreaming. Vanuit de behoefte om op zoek te gaan naar zingeving ben ik met de website keepondreaming begonnen. Dat had veel te maken met het feit dat ik mijn 50e levensjaar bereikte en mij ging afvragen: “hoe nu verder?”. Een moment van stilstaan en omzien (en vooruitzien) in verwondering wanneer je een mijlpaal in je leven bereikt.

Alles over Geest

100% Zelfvoorzienend

100% Zelfvoorzienend

Ik woon met mijn vrouw en kind off the grid in een pittoresk boerderijtje op een berg in Catalonië. Onze homestead ligt aan een beek in een sprookjesachtig food forest midden in de natuur. We hebben een uitgestrekte Permcultuur tuin met vele soorten...

Mijmeringen over de lockdown

Mijmeringen over de lockdown

Een nieuw jaar, dezelfde lockdown. Elke ochtend opstaan om een dag te beginnen die je gister al hebt beleefd, en de dag ervoor en ook de dag dáárvoor en eigenlijk de afgelopen twee maanden. De dagen gaan langzaam en de weken trekken voorbij in een grote sleur. Ik ben...

Wat houdt mediteren nou precies in?

Wat houdt mediteren nou precies in?

Sommige mensen denken dat mediteren betekent dat je elke gedachte en emotie moet blokkeren en in uiterste stilte moet zitten. Anderen denken weer dat het de bedoeling is om in een hogere staat van bewustzijn te raken. Maar wanneer jij gespannen ‘ik moet mediteren, ik...

De tuinman en de Dood

De tuinman en de Dood

We kunnen zelf beslissen, of we ons denken laten beheersen door angst, of niet. Oefening in loslaten is een manier om geestelijke rust te bewaren in turbulente tijden.

Een kruistocht naar nieuwe zingeving

Een kruistocht naar nieuwe zingeving

Het afgelopen jaar was een bewogen jaar. In het nieuws zien we een draaikolk van strijd en verandering. Spanningen die oud - haast vergeten - leken, komen ineens weer naar boven en brengen oorlog en ellende. Miljoenen mensen vluchten op zoek naar een goed heenkomen....

Boeddhisme

Boeddhisme

De laatste maanden heb ik me (weer) gestort op het boeddhisme. Ik lees Boeddhisme4Dummies en tweet elke dag wat over hetgeen ik lees. Zie @KeepondreamingU op Twitter. Zo ontstaat  via #Boeddhisme4Dummies een soort uittreksel van het boek. Ik vind het erg leerzaam, het...

Zelfbewust werken aan zelfregulering

Zelfbewust werken aan zelfregulering

Eenmaal zelfbewust kun je gaan werken aan zelfregulering. Je herkent emotionele 'triggers' en ontwikkelt de kracht om soepel veranderingen te verwerken en hoe je kunt handelen in emotioneel moeilijke situaties. Dit gaat niet alleen over zelfbeheersing! In deze sessie...

Meditatie om zelfbewust je emoties te beheersen

Meditatie om zelfbewust je emoties te beheersen

Leer door middel van meditatie te luisteren naar je lichaam om je emoties waar te nemen en er toegang toe te krijgen, te ordenen. Leer zelfbewust te zijn en jouw emoties te beheersen. Ontdek ook het nut van onplezierige emoties... Dit wordt emotionele intelligentie...

Naar de bron van de filosofie

Naar de bron van de filosofie

Een mens heeft zo zijn gewoonten. Elk jaar als ik mijn dochters op zondag naar zeilkamp breng, dan blijven we nog wat hangen in Friesland. Van de sfeer in Friesland word ik blij, het gevoel van vakantie, van vrijheid, met al die zeilboten. Zeilen, zo bedacht ik me...

De essentie van bewustzijn

De essentie van bewustzijn

Het (zelf) bewustzijn is volgens Dick Swaab in zijn boek "Wij zijn ons brein" wat hij noemt "een emergente eigenschap" van het brein. Ik was daar tot voor kort niet van overtuigd, en meende in mijn zoektocht naar de essentie van bewustzijn dat ons (zelf)bewustzijn, de...

Keep on Dreaming Inspiratie Persoonlijke groei en Geluk

Keepondreaming zoekt vrijmoedig naar de essentie van het leven.
Zonder dromen is er niets!

Samen op zoek naar onze diepere beweegredenen en naar wat ons in het leven drijft.

Partner van Keepondreaming

Keepondreaming Redacteuren

Keepondreaming Coördinatie