Benedictus de Spinoza 1632-1677

door | apr 22, 2011 | Geest, Kennen & weten

“Dienaren van Gods woord zijn zij die het volk op gezag van de hoogste overheden de vroomheid leren in een vorm die volgens het besluit van deze overheden in overeenstemming is met het algemeen belang”. Bovenstaande zin uit het Tractatus theologico-politicus (1670) van Spinoza stelt de scheiding tussen kerk en staat aan de orde. Baruch […]
Benedictus de Spinoza - Baruch de spinoza
Inhoud Benedictus de Spinoza 1632-1677

“Dienaren van Gods woord zijn zij die het volk op gezag van de hoogste overheden de vroomheid leren in een vorm die volgens het besluit van deze overheden in overeenstemming is met het algemeen belang”.

Bovenstaande zin uit het Tractatus theologico-politicus (1670) van Spinoza stelt de scheiding tussen kerk en staat aan de orde. Baruch Spinoza kwam uit een Joods-Portugees gezin en ondervond in Amsterdam de voordelen van godsdienstvrijheid, die zijn mening over de voordelen daarvan vormde. Spinoza was als je de bovenstaande zin leest echter minder revolutionair dan men zou denken. Zijn opvattingen lijken zelfs te passen in de leer van de katholieke kerk, die leert dat de overheid de stadhouder van God is. Spinoza was echter na bestudering van de Thora en de Bijbel tot de conclusie gekomen, dat veel van wat hierin stond “menselijke verzinsels” waren en niet de uiting van Gods wil. Die rebelse visie leidde uiteindelijk tot zijn uitzetting uit de Joodse gemeenschap, waarna hij zich Benedictus ging noemen.

Spinoza was voor een samensmelting van de staatsmacht en de kerkelijke macht. Net als zijn tijdgenoot Thomas Hobbes, die hier voorstander van was enerzijds vanuit een afkeer van de kerkelijke overheid en anderzijds omdat het geloof volgens hem een splijtzwam binnen de samenleving was. De overheid moest volgens Hobbes ook op kerkelijk gebied bepalen, wat de rechte leer was. Wat daarbuiten viel was ‘bijgeloof’, aldus Hobbes. In de opvatting van Spinoza had de overheid ‘de bevoegdheid het godsdienstig leven te bestieren, zijn dienaren te benoemen, de grondslagen van de leer van de kerk te bepalen en vast te leggen, over de zeden en de daden van vroomheid te oordelen, iemand uit de kerk te stoten of daarin op te nemen”.

Spinoza heeft in zijn belangrijkste boek Ethica (1677) een eigen ethiek uitgewerkt, die als leidsnoer voor een goed en gelukkig leven kan dienen. Zijn ideeen zijn nog steeds opmerkelijk modern en actueel. Zelfs zijn inituitief bedachte opvatting, dat lichaam en geest verweven zijn en emoties het denken beinvloeden, blijkt aan de hand van de moderne neurologie te staven te zijn.

Hoe actueel deze leerstellingen nog steeds zijn, blijkt uit het debat in de Syrische revolte. Ook daar worden nog steeds dezelfde opvattingen verdedigd. Ik lees in de NRC Next van 20 april 2011 een Koranvers: “O gelovigen, wees gehoorzaam aan God, aan zijn profeet en aan de gezagsdragers uit uw midden!” (Koranvers 4:59). Dit is een beginsel, dat even actueel is vandaag als 350 jaar geleden. De bevolking moet gehoorzamen aan de gezagsdragers, want die zijn de stadhouders van God en hebben het beste met het volk voor. Als er klachten zijn – zo zeggen ook de door de Syrische overheid aangewezen imams – dan moet het volk het gesprek gewoon aangaan en dan wordt er naar hen geluisterd.

Er is altijd een moment in de geschiedenis, waarin het volk deze Farizeische waarheden aan haar laars lapt en zegt: dikke neus, we pikken het niet langer. Kortom: een leider behoudt slechts zijn gezag en legitimiteit, als hij werkelijk luistert.

Of zoals Frans de Waal (primatoloog) stelt: een alfa-aap die weet te delen, en zo zorgt dat hij draagvlak kweekt onder zijn groepsgenoten, verzekert daarmee de steun van de groep in tijden van crisis. En het omgekeerde geldt dus ook.

<a href="https://erna-one.dev.serv10.wpbouwlocatie.nl/author/maarten-admin/" target="_self">Maarten de Vries</a>

Maarten de Vries

Position

ik ben Maarten de Vries, editor van keepondreaming. Vanuit de behoefte om op zoek te gaan naar zingeving ben ik met de website keepondreaming begonnen. Dat had veel te maken met het feit dat ik mijn 50e levensjaar bereikte en mij ging afvragen: “hoe nu verder?”. Een moment van stilstaan en omzien (en vooruitzien) in verwondering wanneer je een mijlpaal in je leven bereikt.

Alles over Geest

100% Zelfvoorzienend

100% Zelfvoorzienend

Ik woon met mijn vrouw en kind off the grid in een pittoresk boerderijtje op een berg in Catalonië. Onze homestead ligt aan een beek in een sprookjesachtig food forest midden in de natuur. We hebben een uitgestrekte Permcultuur tuin met vele soorten...

Mijmeringen over de lockdown

Mijmeringen over de lockdown

Een nieuw jaar, dezelfde lockdown. Elke ochtend opstaan om een dag te beginnen die je gister al hebt beleefd, en de dag ervoor en ook de dag dáárvoor en eigenlijk de afgelopen twee maanden. De dagen gaan langzaam en de weken trekken voorbij in een grote sleur. Ik ben...

Wat houdt mediteren nou precies in?

Wat houdt mediteren nou precies in?

Sommige mensen denken dat mediteren betekent dat je elke gedachte en emotie moet blokkeren en in uiterste stilte moet zitten. Anderen denken weer dat het de bedoeling is om in een hogere staat van bewustzijn te raken. Maar wanneer jij gespannen ‘ik moet mediteren, ik...

De tuinman en de Dood

De tuinman en de Dood

We kunnen zelf beslissen, of we ons denken laten beheersen door angst, of niet. Oefening in loslaten is een manier om geestelijke rust te bewaren in turbulente tijden.

Een kruistocht naar nieuwe zingeving

Een kruistocht naar nieuwe zingeving

Het afgelopen jaar was een bewogen jaar. In het nieuws zien we een draaikolk van strijd en verandering. Spanningen die oud - haast vergeten - leken, komen ineens weer naar boven en brengen oorlog en ellende. Miljoenen mensen vluchten op zoek naar een goed heenkomen....

Boeddhisme

Boeddhisme

De laatste maanden heb ik me (weer) gestort op het boeddhisme. Ik lees Boeddhisme4Dummies en tweet elke dag wat over hetgeen ik lees. Zie @KeepondreamingU op Twitter. Zo ontstaat  via #Boeddhisme4Dummies een soort uittreksel van het boek. Ik vind het erg leerzaam, het...

Zelfbewust werken aan zelfregulering

Zelfbewust werken aan zelfregulering

Eenmaal zelfbewust kun je gaan werken aan zelfregulering. Je herkent emotionele 'triggers' en ontwikkelt de kracht om soepel veranderingen te verwerken en hoe je kunt handelen in emotioneel moeilijke situaties. Dit gaat niet alleen over zelfbeheersing! In deze sessie...

Meditatie om zelfbewust je emoties te beheersen

Meditatie om zelfbewust je emoties te beheersen

Leer door middel van meditatie te luisteren naar je lichaam om je emoties waar te nemen en er toegang toe te krijgen, te ordenen. Leer zelfbewust te zijn en jouw emoties te beheersen. Ontdek ook het nut van onplezierige emoties... Dit wordt emotionele intelligentie...

Naar de bron van de filosofie

Naar de bron van de filosofie

Een mens heeft zo zijn gewoonten. Elk jaar als ik mijn dochters op zondag naar zeilkamp breng, dan blijven we nog wat hangen in Friesland. Van de sfeer in Friesland word ik blij, het gevoel van vakantie, van vrijheid, met al die zeilboten. Zeilen, zo bedacht ik me...

De essentie van bewustzijn

De essentie van bewustzijn

Het (zelf) bewustzijn is volgens Dick Swaab in zijn boek "Wij zijn ons brein" wat hij noemt "een emergente eigenschap" van het brein. Ik was daar tot voor kort niet van overtuigd, en meende in mijn zoektocht naar de essentie van bewustzijn dat ons (zelf)bewustzijn, de...

Keep on Dreaming Inspiratie Persoonlijke groei en Geluk

Keepondreaming zoekt vrijmoedig naar de essentie van het leven.
Zonder dromen is er niets!

Samen op zoek naar onze diepere beweegredenen en naar wat ons in het leven drijft.

Partner van Keepondreaming

Keepondreaming Redacteuren

Keepondreaming Coördinatie